Ochrona środowiska

Wielkopolska jest regionem obfitującym w tereny cenne przyrodniczo i obszary chronione. W związku z tym przykłada wagę do ich ochrony. Województwo posiada i realizuje "Program ochrony środowiska na lata 2002-2010".
Krajobraz regionu zdominowany jest przez rozległe i płaskie pola oraz duże kompleksy leśne. Ponad 30% powierzchni województwa obejmują obszary chronione. Na szczególną uwagę zasługują dwa parki narodowe. Wielkopolski Park Narodowy, nazywany skansenem form polodowcowych, obejmuje obszar 11 jezior i jest położony na południe od aglomeracji poznańskiej. Z parkiem sąsiaduje rezerwat najstarszych, liczących po kilkaset lat europejskich dębów w okolicach miejscowości Rogalin. Częściowo na terenie Wielkopolski leży także Drawieński Park Narodowy, również charakteryzujący się urozmaiconym terenem polodowcowym oraz cennymi walorami faunistycznymi.

W Wielkopolsce, pomiędzy rzekami Wartą i Notecią występuje jeden z największych kompleksów leśnych w Polsce - Puszcza Notecka. Jest to jednocześnie jeden z najrzadziej zaludnionych regionów w kraju, na obszarze którego znajduje się kilka parków krajobrazowych. Największy z nich, Sierakowski Park Krajobrazowy obejmuje fragment Puszczy Noteckiej o bogatym polodowcowym ukształtowaniu powierzchni, z licznymi jeziorami, pagórkami i urozmaiconymi drzewostanami.
Województwo wielkopolskie w całości pokrywa się z obszarem dorzecza Odry. Największą rzeką jest Warta. Występuje także duża liczba jezior polodowcowych (779), zlokalizowanych na Pojezierzach Pomorskim i Wielkopolskim oraz zbiorników sztucznych. Jeśli chodzi o wody podziemne to niektóre z nich zaliczone zostały objęte ochroną. Ponadto na terenie województwa wielkopolskiego występują wody geotermalne, generalnie w zachodniej części województwa. Województwo wielkopolskie w porównaniu z innymi obszarami Polski uchodzi za najbardziej deficytowe w wodę przede wszystkim ze względu na niskie sumy opadów atmosferycznych.
Celem ekologicznym województwa w zakresie ochrony wód jest zapewnienie odpowiedniej jakości użytkowej wód, racjonalizacja zużycia wody, zwiększenie zasobów wody w zlewniach oraz ochrona przed powodzią.

Realizacja tych celów odbywa się poprzez m.in.: wprowadzenie jednolitego systemu zarządzania zasobami wodnymi na terenie województwa; opracowanie i sukcesywne wdrażanie programów ochrony wód; modernizację i rozbudowę stacji uzdatniania wody w celu dostosowania jakości wody pitnej do standardów UE; wspieranie działań podmiotów gospodarczych w zakresie racjonalnego gospodarowania wodą w tym eliminowanie nieuzasadnionego wykorzystania wód podziemnych do celów przemysłowych; opracowanie i wdrażanie programów ochrony przeciwpowodziowej; uporządkowanie gospodarki ściekowej. W ostatnich latach największe inwestycje związane z ochroną środowiska w regionie obejmowały budowę lub modernizację oczyszczalni ścieków m.in. w Poznaniu, Kaliszu, Lesznie i Ostrowie Wielkopolskim oraz budowę lub modernizację ujęć wody m.in. dla miasta Piły. Projekty te były współfinansowane ze środków Unii Europejskiej.
Wielkopolska posiada stworzony w 2003 r. "Wojewódzki plan gospodarki odpadami". Plan ten przewiduje objęcie wszystkich mieszkańców województwa zbiórką odpadów i zobowiązuje powiaty i gminy do ich selektywnego zbierania.

Podstawową metodą unieszkodliwiania odpadów komunalnych w województwie wielkopolskim jest ich deponowanie na składowiskach odpadów komunalnych. Przy stale rosnącej ilości wytwarzanych odpadów komunalnych składowiska w szybkim tempie wypełniają się. Dlatego też wdrażane są nowe sposoby zagospodarowywania odpadów (np. kompostowanie). Obecnie w większości gmin województwa prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów nadających się do recyklingu. Wprowadzenie programów w dziedzinie gospodarki odpadami jest uzależnione od możliwości finansowych samorządów lokalnych oraz ekologicznej edukacji społeczeństwa. Efektywna gospodarka odpadami komunalnymi może być prowadzona jedynie na poziomie ponadlokalnym. Obecnie w województwie wielkopolskim działa kilka celowych związków gmin powołanych do wspólnego rozwiązywania problemów odpadów komunalnych.
Wśród priorytetów inwestycyjnych w gospodarce odpadami na terenie Wielkopolski wymienić należy: zamknięcie i rekultywację istniejących mogilników - miejsc deponowania odpadów niebezpiecznych; rekultywację składowisk wyłączonych z użytkowania; objęcie wszystkich mieszkańców regionu selektywną zbiórką odpadów; wprowadzanie bezodpadowych technologii produkcyjnych; zagospodarowanie osadów ściekowych.

PARKI KRAJOBRAZOWE

To obszary chronione ze względów walorów przyrodniczych, kulturowych i historycznych, które mogą służyć rekreacji krajoznawczej i wypoczynkowej. Zajmują powierzchnię 175130 ha (GUS, 2004). Administracją parków zajmuje się Zarząd Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego. Do najciekawszych należą:
Sierakowski PK (30413 ha), znajduje się w części zachodniej Województwa Wielkopolskiego. Przyciąga turystów gęstą siecią znakowanych szlaków pieszych, licznymi ośrodkami wczasowymi (na pd. od Sierakowa czy nad Jez. Chrzypskim) i zespołami dworsko-parkowymi (m.in. park w Sierakowie, użytkowany przez Poznańskie Stado Ogierów). Jego malowniczy krajobraz tworzony jest przez liczne wzniesienia morenowe, doliny rzek oraz liczne powierzchnie, które zajmują skupiska lasów.
Powidzki PK (24600 ha), w granicach którego znajduje się kilkadziesiąt jezior, przy czym część z nich przekracza pow. 50 ha - m.in. jezioro Powidzkie, gdzie występują ryby głębinowe: sielawa i sieja. Usytuowane wśród dużych kompleksów leśnych i jezior ośrodki wypoczynkowe i przebiegające przez teren parku szlaki sprzyjają turystyce i rekreacji. Można tu zobaczyć wiele gatunków zwierząt i roślin chronionych a urozmaicona rzeźba tego terenu powoduje, że przyciąga turystów.
Puszcza Zielonka (12000 ha), www.murowana-goslina.pl/content/view/30/80/, utworzona została celem zachowania pozostałości pierwotnego kompleksu leśnego środkowej Wielkopolski a mianowicie boru sosnowego, lasu modrzewiowo-sosnowego. Można tu podziwiać pomnikowe drzewa (dąb przy drodze do Dąbrówki Kościelnej). Niewątpliwą atrakcję Parku stanowi wieża na Dziewiczej Górze, stanowiąca doskonały punkt widokowy. Malowniczy teren Puszczy Zielonki zachęca do odbywania wycieczek pieszych i rowerowych oraz licznych wędrówek.
Lednicki PK (7652 ha), utworzony dla ochrony krajobrazu oraz zabytków i pamiątek historycznych związanych z początkami państwowości polskiej (Ostrów Lednicki), z cennymi stanowiskami archeologicznymi, tzw. "Małym Skansenem" i Wielkopolskim Parkiem Etnograficznym, gdzie znajdują się obiekty wiejskiego budownictwa drewnianego z XVII i XIX w. (chaty, wiatraki, budynki inwentarskie). Na terenie Parku znajduje się też Muzeum Pierwszych Piastów ze zbiorem wczesnośredniowiecznych militariów oraz Brama III Tysiąclecia. Przez Park przebiega niezmiernie interesujący Szlak Piastowski (Poznań - Ostrów Lednicki - Gniezno - Trzemeszno - Strzelno - Kruszwica - Biskupin).
Nadwarciański PK (13428 ha) to z kolei obszar o niezwykłej randze ornitologicznej, gdzie gniazduje ponad 100 gatunków ptaków, m.in. bekasy, mewy śmieszki, czajki, rycyki, krwawodzioby czy pustułki, wyjątkowo liczna jest też awifauna przelotna (szczególnie gęsi i kaczki). Ptaki wodne i błotne znajdują też swoją ostoję w Żerkowsko-Czeszewskim PK (15640 ha). Chroni on typowy krajobraz polodowcowy z szeroką pradoliną, której dnem płynie rzeka Warta.
Rogaliński PK (12750 ha), free.art.pl/rogalin/rogalinski_park_krajobrazowy.htm, gdzie ochroną objęto jedno z największych w Europie stanowisko dębów szypułkowych. Spośród budowli zabytkowych oraz założeń parkowo-pałacowych, najbardziej znany jest rokokowo-klasycystyczny pałac w Rogalinie, wraz z otaczającym go parkiem, gdzie znajdują się 3 słynne "Dęby Rogalińskie" o nazwach: Lech, Czech i Rus. Natomiast łęgi rogalińskie stanowią ostoję dla wielu gatunków ptaków, którym grozi wymarcie.
PK im. gen. Dezyderego Chłapowskiego (17200 ha), znajduje się w granicach gmin: Czempiń, Kościan, Krzywiń oraz Śrem. Atrakcją Parku są znajdujące się tutaj unikatowe zadrzewienia śródpolne, które są uważane za kulturowy krajobraz niespotykany w żadnym innym parku. Na terenie parku występują liczne pola uprawne, aleje przydrożne oraz lasy i stawy. Liczne ścieżki dydaktyczno-ekologiczne, parki dworskie i pałace, znajdujące się na terenie kompleksu leśnego sprawiają, że park jest często odwiedzany przez liczne rzesze turystów.
Wśród innych interesujących i wartych odwiedzenia parków krajobrazowych Wielkopolski znajdują się: Przemęcki PK (19450 ha), Dolina Baryczy (17000 ha) www.ekowczasy.pl/parkbaryczy.html, Pszczewski PK (2920 ha), Żerkowsko-Czeszewski PK (15640 ha) oraz PK Promno (najmniejszy park o pow. 2077 ha).