Nauka

W listopadzie 1918 roku z inicjatywy Heliodora Święcickiego rozpoczęły się w Poznaniu starania, celem otwarcia polskiego uniwersytetu. Udało się! W maju 1919 roku, Uniwersytet Poznański został otwarty i zaczął działać. Doniosłość tego wydarzenia, jako że własny uniwersytet wiązał się z symbolem odradzanego państwa, sprawiła że zaplecze materialne uczelni szybko wzbogacało się w gmachy, biblioteki i laboratoria.
W okresie międzywojennym natomiast stopniowo otwierano kolejne szkoły, które miały charakter uczelni wyższych. I tak rozpoczęła działalność w 1919 Wyższa Szkoła Budowy Maszyn, rok później otworzono Państwową Akademię i Szkołę Muzyczną. Dwa lata później zaczęła funkcjonować Państwowa Szkoła Sztuk Zdobniczych, pięć lat później natomiast powołano Wyższą Szkołę Handlową.

Nadeszły czasy II Wojny Światowej, a po jej zakończeniu z istniejących szkół narodziły się Politechnika Poznańska, Akademia Muzyczna, Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych i Akademia Ekonomiczna. Trzy pozostałe akademie poznańskie: Akademia Medyczna, Akademia Rolnicza oraz Akademia Wychowania Fizycznego, zostały wydzielone na skutek decyzji ówczesnych władz z Uniwersytetu Poznańskiego. Po roku 1989 wzrosła liczba uczelni w Poznaniu i Wielkopolsce, które posiadają status szkół niepaństwowych.

Za ośrodek akademicki Wielkopolski zwykło się uważać Poznań. Trudno się z tym nie zgodzić, choć obecnie coraz prężniej działają uczelnie w różnych miastach Wielkopolski. Są to zarówno szkoły publiczne, często działające jako oddziały poznańskich placówek, jak i szkoły niepubliczne.
Studiowanie wydaje się być coraz bardziej osiągalne. Uczelnie wychodzą naprzeciw potrzebom studentów i pozostają czułe na różnego rodzaju przemiany gospodarcze, wymuszające nowy cykl szkoleń. Dostępne są studia podyplomowe i doktoranckie.

Zdecydowana większość uczelni obecnie kształci studentów w trybach: stacjonarnym, wieczorowym, zaocznym i eksternistycznym. Wydziały dysponują wysoko wykwalifikowaną kadrą, a ponadto dysponują odpowiednimi uprawnieniami, dzięki którym mogą występować o tytuł profesora czy nadawać stopień doktora habilitowanego.

Poznań, jako miasto skupiające renomowane uczelnie, aktywnie współuczestniczy w życiu akademickim. Władze poznańskich placówek uczelnianych systematycznie organizują różnorodne kongresy, konferencje czy sympozja naukowe, które mają zasięg zarówno ogólnopolski, jak i międzynarodowy. Spotkania te służą do nawiązywania interesujących kontaktów w oparciu o naukowy dialog.

W stolicy regionu działa również Oddział Polskiej Akademii Nauk, z którą związana jest działalność poznańskich instytutów naukowych, takich jak np. Instytut Chemii Bioorganicznej, Instytut Fizyki Molekularnej, Instytut Genetyki Roślin czy Instytut Genetyki Człowieka. Istnieją tu również samodzielne instytuty oraz jednostki badawczo-rozwojowe, chociażby Instytut Włókien Naturalnych, Instytut Ochrony Roślin, Instytut Obróbki Plastycznej, Instytut Przemysłu Zielarskiego czy Instytut Technologii Drewna.

Obecnie rola nauki jest bardzo istotna, bowiem jej zasięg i wpływ na działy gospodarki i życie społeczne w zasadzie są podstawą rozwoju. Trudno mówić o dziedzinie, która nie pozostaje w jakiejś zależności od osiągnięć naukowych czy technicznych. Uczelnie odpowiedzialne są za prowadzenie badań i kształcenie kadry zarządzającej, co w efekcie służy rozwojowi gospodarki, handlu, finansów, energetyki, transportu, budownictwa, łączności, przemysłu, rolnictwa czy leśnictwa. Przy współpracy z uczelniami rozwija się także oświata, służba zdrowia, turystyka, wypoczynek, sport i twórczość artystyczna.
Tradycją uczelni, która pozostaje wciąż aktualna, było kształtowanie postaw oraz osobowości studentów, zachowując troskę o nadanie właściwego kierunku ich życiu umysłowemu i duchowemu. Istnienie uczelni i aktywnego życia naukowego z pewnością ma wpływ na rozwój miasta i regionu. Środowisko akademickie tworzy tożsamość intelektualną i zaplecze kulturalne, określając charakter życia mieszkańców regionu. Wzbogacana, dzięki uczelniom wielkopolskim, skarbnica nauki oraz kultura polska i światowa, dają świadectwo autorytetu i prestiżu Poznania i Wielkopolski.

W Wielkopolsce studiuje około 177.381 osób. Oznacza to niemal podwojenie liczby studentów w stosunku do początku lat dziewięćdziesiątych. Poznański ośrodek akademicki zajmuje trzecią lokatę w kraju, po Warszawie i Krakowie.
Poznańskie uczelnie stosują elastyczny model nauczania. Wprowadzają nowe kierunki i specjalizacje, przygotowując do uczestnictwa w przemianach gospodarczych. Czynią to przy współpracy znanych uczelni Europy oraz świata i wykorzystaniu ich doświadczeń naukowych. Rosnące zainteresowanie młodzieży podejmowaniem studiów, zwłaszcza na kierunkach ekonomicznych, wywołało konieczność uruchomienia, obok funkcjonujących od lat uczelni państwowych, szeregu prywatnych szkół wyższych (23 uczelnie wyższe niepaństwowe).

Badania naukowe poznańskich uczonych w wielu dziedzinach reprezentują najwyższy światowym poziom, a ich wyniki liczą się nie tylko w kraju. Rozwinięta jest współpraca z wieloma ośrodkami na świecie, a poznańscy uczeni prowadzą wykłady i prace badawcze także za granicą. Wielu z nich posiada doktoraty honorowe szeregu zagranicznych uczelni. Są też członkami Akademii Nauk innych krajów.
Dowodem uznania wysokiego poziomu naukowego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza oraz poszczególnych uczonych są wysokie oceny Komitetu Badań Naukowych i prestiżowe nagrody przyznawane przez premiera Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyjątkową rolę w okresie systemowych przemian w gospodarce spełnia Akademia Ekonomiczna, której prace badawcze dofinansowuje Komitet Integracji Europejskiej. Przy uczelni działają wyodrębnione struktury: Centrum Badania Gospodarki Regionalnej, Centrum Statystyki Regionalnej, Centrum Badań nad Rodziną, Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych. Politechnika Poznańska jako jedyna uczelnia techniczna z Polski, a trzecia z krajów Europy Środkowo-Wschodniej jest członkiem Konferencji Uczelni Europejskich o Zaawansowanym Systemie Edukacji Technicznej i Badań (CESAER).
Szczególnie przydatna dla gospodarki regionu jest działalność naukowa Akademii Rolniczej jako źródła wszelkich inicjatyw na rzecz unowocześnienia i podnoszenia efektywności poznańskiego rolnictwa, a także wprowadzania nowych technologii do przetwórstwa spożywczego. W tym zakresie prowadzona jest na szeroką skalę współpraca z ośrodkami zagranicznymi oraz krajowym Komitetem Badań Naukowych.

Samorząd Województwa Wielkopolskiego prowadzi bardzo aktywną politykę współpracy z uczelniami wyższymi, wspierając liczne inicjatywy edukacyjno-oświatowe oraz otwieranie nowych kierunków kształcenia.
W Wielkopolsce istnieje ponadto 1566 przedszkoli, 1310 szkół podstawowych, 634 szkół gimnazjalnych, 18 szkół ponadpodstawowych, 427 szkół policealnych i pomaturalnych oraz 762 szkoły ponadgimnazjalne, które dzielą się na: licea ogólnokształcące (192), licea profilowane (138), technika (226), zasadnicze szkoły zawodowe (164), technika uzupełniające (12) oraz specjalne szkoły przysposabiające do pracy (30).
Samorząd Województwa Wielkopolskiego jest organem prowadzącym dla 20 placówek edukacyjno-oświatowych, które kształcą w zawodach medycznych, leśnych, rolniczych, pracowników służb społecznych oraz nauczycieli języków obcych, a także dla 5 ośrodków doskonalenia nauczycieli i dla 5 publicznych bibliotek pedagogicznych.

W roku 2006 Samorząd Województwa rozpoczął realizację programu "e-Szkoła" dotyczącego wdrożenia technologii informatycznych i komunikacyjnych w gimnazjach oraz szkołach podstawowych Wielkopolski. Celem programu było unowocześnienie funkcjonowania szkoły poprzez umożliwienie nauczycielom skutecznego stosowania technologii informatycznych (ICT) i komunikacyjnych w pracy dydaktycznej oraz w zarządzaniu szkołą. W programie szanse na udział miały szkoły podstawowe i gimnazja podlegające jednostkom samorządu terytorialnego znajdującym się na terenie województwa wielkopolskiego. Program "e-Szkoła" finansowany był w ramach poddziałania 4.3.4 Wyposażenie szkół podstawowych i gimnazjów w sprzęt komputerowy i urządzenia telekomunikacyjne umożliwiające stosowanie technologii informacyjnych w procesie dydaktycznym i zarządzaniu szkołą na poziomie oddziału szkolnego, dla działań objętych Kontraktem Wojewódzkim. Dofinansowanie z Kontraktu Wojewódzkiego na realizację programu otrzymało 28 gmin z terenu województwa wielkopolskiego.
Od marca 2004 roku trwa wdrażanie działania 2.2 ZPORR Wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne. Ogólnym celem działania jest podniesienie dostępu do kształcenia na poziomie ponadgimnazjlanym i wyższym dla uczniów pochodzących z obszarów wiejskich i studentów pochodzących z obszarów zagrożonych marginalizacją, w tym w szczególności z obszarów wiejskich i obszarów restrukturyzacji przemysłów.